Podatek ETS2 – co zmieni od 2027 roku i jak przygotować się na nowe koszty ogrzewania?
Od 1 stycznia 2027 roku w Polsce zacznie obowiązywać nowy system unijny, znany jako ETS2. Często określany jest jako „podatek od ogrzewania” lub „podatek ETS2”, ponieważ obejmie gospodarstwa domowe i firmy korzystające z paliw kopalnych do ogrzewania. Zmiany te będą miały duży wpływ na codzienne wydatki milionów Polaków, dlatego warto wiedzieć, kogo obejmą nowe przepisy, jakie paliwa będą droższe, ile mogą wynieść dodatkowe koszty i co można zrobić, aby je zminimalizować.
Czym jest ETS2?
ETS2 to rozwinięcie systemu ETS (Europejski System Handlu Uprawnieniami do Emisji), który w Unii Europejskiej działa już od 2005 roku i dotychczas obejmował głównie przemysł ciężki oraz energetykę. Jego celem było ograniczenie emisji gazów cieplarnianych poprzez zmuszenie firm emitujących CO₂ do kupowania specjalnych uprawnień.
ETS2 rozszerza ten system na kolejne sektory – ogrzewanie budynków oraz transport drogowy. Oznacza to, że każda emisja dwutlenku węgla związana ze spalaniem węgla, gazu, oleju opałowego czy LPG będzie objęta opłatą. Koszty tych uprawnień nie poniesie jednak bezpośrednio konsument, lecz dostawcy paliw. W praktyce opłata zostanie jednak przeniesiona na klientów w postaci wyższych rachunków za ogrzewanie i paliwo.
Kogo dotyczy podatek ETS2?
Podatek ETS2 obejmie szeroką grupę użytkowników:
- Gospodarstwa domowe korzystające z węgla, gazu ziemnego, oleju opałowego i LPG.
- Spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe, jeśli centralne ogrzewanie opiera się na paliwach kopalnych.
- Mikroprzedsiębiorców i małe firmy, których działalność prowadzona jest w budynkach ogrzewanych paliwami kopalnymi.
- Rolników, jeśli w gospodarstwie stosowane są piece, kotły lub instalacje na gaz czy olej opałowy.
Zwolnione z dodatkowych kosztów będą gospodarstwa korzystające z OZE (odnawialnych źródeł energii) – takich jak pompy ciepła, kolektory słoneczne czy biomasa – oraz budynki, które są nowoczesne i energooszczędne.
Jak będą naliczane opłaty w ETS2?
Mechanizm działania ETS2 jest prosty, choć jego skutki mogą być odczuwalne:
- Dostawcy paliw muszą kupować uprawnienia do emisji CO₂.
- Cena uprawnień zależy od rynku i może się zmieniać.
- Koszt tych uprawnień doliczany jest do ceny paliwa i tym samym do rachunku klienta końcowego.
Dzięki temu osoby i firmy emitujące więcej CO₂ płacą wyższe rachunki, a ci, którzy korzystają z czystszych technologii, mają koszty mniejsze.
Ile będzie kosztował podatek ETS2?
Prognozy dotyczące kosztów są różne, ale już teraz wiadomo, że mogą one istotnie obciążyć budżety domowe.
- W przypadku gazu ziemnego szacuje się, że w latach 2027–2030 przeciętne gospodarstwo domowe zapłaci dodatkowo około 6338 zł.
- W przypadku węgla dodatkowe koszty w tym samym okresie mogą wynieść nawet 10 311 zł.
- Do roku 2035 wydatki mogą wzrosnąć do około 24 tys. zł (gaz) i aż 39 tys. zł (węgiel).
Wszystko zależy od cen uprawnień do emisji CO₂ na rynku, które mogą rosnąć wraz z zaostrzaniem polityki klimatycznej Unii Europejskiej.
Potencjalne skutki ETS2 dla gospodarstw domowych
Wprowadzenie podatku ETS2 będzie miało różne konsekwencje:
- Wzrost rachunków za ogrzewanie – najbardziej odczują go osoby mieszkające w starszych, nieocieplonych domach, które korzystają z węgla lub gazu.
- Ryzyko ubóstwa energetycznego – część rodzin może mieć problem z opłaceniem wyższych kosztów ogrzewania.
- „Pułapka gazowa” – wiele gospodarstw, które kilka lat temu zainwestowało w ogrzewanie gazowe, licząc na tańsze rachunki i ekologiczny efekt, teraz zostanie objętych dodatkowymi opłatami.
- Presja na modernizację – rządy i samorządy będą zachęcać do przechodzenia na OZE, np. poprzez dotacje i dopłaty.
Jak przygotować się do ETS2?
Aby zmniejszyć skutki podatku ETS2, warto już teraz podjąć działania:
- Termomodernizacja – ocieplenie ścian, dachu i wymiana okien może zmniejszyć zapotrzebowanie na energię nawet o kilkadziesiąt procent.
- Wymiana źródła ogrzewania – rozważ przejście na pompę ciepła, instalację fotowoltaiczną lub inne OZE.
- Dofinansowania i ulgi – w Polsce dostępne są programy takie jak Czyste Powietrze czy Moje Ciepło, które pomagają sfinansować nowoczesne systemy grzewcze.
- Śledzenie zmian w prawie – nie wyklucza się, że rząd będzie negocjował złagodzenie skutków ETS2 lub wprowadzi dodatkowe mechanizmy wsparcia.
ETS2 – czy to tylko podatek, czy inwestycja w przyszłość?
Choć ETS2 bywa określany mianem „podatku od ogrzewania”, w rzeczywistości jest to element unijnej polityki klimatycznej, której celem jest redukcja emisji CO₂ i przejście na zieloną energię. Wyższe koszty ogrzewania mają skłonić gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa do szybszej modernizacji i odchodzenia od paliw kopalnych.
Dla wielu osób będzie to wyzwanie finansowe, ale w dłuższej perspektywie inwestycje w OZE i termomodernizację mogą się opłacić – zarówno ekonomicznie, jak i ekologicznie.
Podsumowanie
Podatek ETS2 od 2027 roku zmieni sposób, w jaki płacimy za ogrzewanie budynków. Choć formalnie koszt poniosą dostawcy paliw, w praktyce opłata zostanie przeniesiona na odbiorców końcowych. To oznacza wyższe rachunki za gaz, węgiel i olej opałowy.
Dzięki odpowiednim przygotowaniom – takim jak termomodernizacja, zmiana źródeł ciepła i korzystanie z programów wsparcia – można jednak ograniczyć skutki ETS2 i zminimalizować dodatkowe wydatki.
